نقشه راه یادگیری چاهآزمایی (ولتست)
با توجه به تجربه خودم یک نقشه راه برای یادگیری مباحث چاهآزمایی (ولتست) تهیه کردهام که در ادامه میتوانید مطالعه کنید.
۱) ابتدا مفاهیم مهم ولتست را از یک رفرنس معتبر مطالعه کنید. پیشنهاد من این است که اگر سطح زبان انگلیسی شما خوب است با منابع انگلیسی شروع کنید (دانلود رایگان مهمترین رفرنسهای چاهآزمایی). برای اینکه کار شما را برای انتخاب منبع خوب راحت کنم صرفا به معرفی ۳ رفرنس مهم میپردازم و به ترتیب زیر مطالعه کنید:
کتاب Applied Well Test Interpretation (مولفان: John P. Spivey و W. John Lee)
کتاب Well Test Analysis the Use of Advanced Interpretation Models (مولف: Bourdet Dominic)، ترجمه این کتاب در بازار موجود است (این لینک)
کتاب Dynamic Well Testing in Petroleum Exploration and Development (مولف: چند نفر چینی)
برای دانلود کتابها بر روی عکسهای زیر کلیک کنید.
 |
 |
 |
ولی اگر سطح زبان انگلیسی شما چندان خوب نیست و یا فعلا وقت و حوصله استارت زدن با کتاب انگلیسی را ندارید، بدون شک کتاب فارسی خودم را پیشنهاد میکنم. کتاب من مجموعهای تألیفی-گردآوری از تمام رفرنسهای معتبر ولتست است. از طریق لینک زیر میتوانید فایل PDF کتاب چاهآزمایی صادق سلمانی را تهیه کنید:
کتاب چاهآزمایی صادق سلمانی (فایل PDF) + پکیج ۰ تا ۱۰۰ چاهآزمایی
اگر هم نیاز به آموزش ویدئویی مفاهیم چاهآزمایی داشته باشید، من حدود ۱۱ ساعت ویدئو ضبط کردهام و در سایت موجود است:
آموزش ویدئویی درس چاهآزمایی (به همراه نکته و تست کنکور)
۲) پس از اینکه مفاهیم ولتست را به خوبی یاد گرفتید، حالا نوبت آن است که در عمل ولتست را یاد بگیرید. ابتدا نرمافزار سفیر (Saphir) را نصب کنید (ترجیحاً Kappa Workstation V.5). سپس با استفاده از آموزشهای ویدئویی، تمام جزئیات کار با دادههای چاهآزمایی و همچنین تفسیر نمودارهای چاهآزمایی را با دقت و کامل یاد بگیرید. من آموزش ویدئویی نرمافزار سفیر با دادههای ولتست چندین چاه ایران را در سایت قرار دادهام:
آموزش تفسیر ولتست با نرمافزار سفیر (طراحی، عملیات و تفسیر)
* در حال حاضر بهترین و پرکاربردترین نرمافزار تفسیر ولتست در شرکتهای ایرانی و خارجی، نرمافزار سفیر است.
تأکید میکنم که پیشنیاز کار با نرمافزار سفیر، یادگیری دقیق مفاهیم ولتست است! هیچوقت در مواجهه با نرمافزارها مثل اپراتور عمل نکنید و تمام تلاش شما این باشد که از مفاهیم پشت نرمافزار مطلع باشید. این گونه است که متمایز خواهید شد. همچنین پیشنهاد میکنم در هنگام یادگیری نرمافزار سفیر حتما به صورت مکرر به تکنیکال رفرنس شرکت کاپا که تحت عنوان کتاب (Dynamic Data Analysis (DDA منتشر شده است مراجعه کنید:
دانلود کتاب آنالیز دادههای دینامیک (رفرنس اصلی یادگیری مفاهیم پشت نرمافزار سفیر)
۳) پس از تسلط به مفاهیم ولتست و نحوه تفسیر دادههای واقعی با نرمافزار، حالا نوبت این است که شیرجهای کم عمق و بنا به نیاز به مباحث ریاضیاتی ولتست داشته باشید (البته اگر دانشجو هستید و زمان کافی برای این کار در اختیار دارید!). این نکته را بگویم که ولتست یکی از مباحث بسیار پیچیده مهندسی نفت است که همانطور که خودتان هم میدانید افراد بسیار کمی در ایران و دنیا در این زمینه کار میکنند. برای مثال دانشگاه استنفورد یک گروه بسیار قوی دارد که تحت نظر دکتر رونالد هورنه روی کارهای ولتستی تمرکز کردهاند.
در این مرحله پیشنهاد میکنم که یک مقاله ولتستی (ترجیحا ژورنالهای معتبر خارجی) را به دلخواه انتخاب کنید و سعی کنید تمام معادلات ریاضی آن را دوباره بدست آورید. به این کار اصطلاحا regeneration مقاله گفته میشود. من هم قبلا این کار را کردهام و نتایج بسیار خوبی گرفتهام. این کار ممکن است وقت زیادی از شما بگیرید ولی مطمئن باشید که بعد از انجام این کار، شما دیگر مثل سابق نخواهید بود.
برای مثال من معادلات مقاله زیر را از نو بدست آوردم و همچنین روابط را برای مخزن گاز میعانی توسعه دادم. این کار حدود ۲ ماه طول کشید. البته من در این مسیر از کمک یکی از نویسندگان نیز بهره بردم.
۴) شما الآن پایه بسیار خوبی دارید و کاملاً آماده هستید تا بنا به نیاز به مباحث پیشرفتهتر ورود کنید. برای مثال میتوانید پروژه ارشد خودتان را روی مباحث ولتست تعریف کنید. در این لینک میتوانید برخی مباحث پیشرفته و دشوار ولتست را مشاهده کنید. تأکید میکنم که اگر پایه ریاضیاتی قوی و یا یک استاد راهنمای بسیار قوی و کارکشته ندارید، هرگز به مباحث پیشرفته ولتست وارد نشوید. در این راه نیاز به سوپروایزر بسیار باسواد و با تجربهای دارید.
البته شما میتوانید پروژههای کوچکی نیز برای خودتان تعریف کنید. برای مثال یک سری دیتای DST از یکی از چاههای ایران پیدا کنید و خودتان شروع به تفسیر کنید. آموزش جامع تفسیر ولتست کمک زیادی در این مرحله به شما میکند:
آموزش تفسیر ولتست با نرمافزار سفیر (طراحی، عملیات و تفسیر)
۵) به نظرم برای تکمیل علم ولتست خودمان بسیار خوب است که سابقه عملیات چاهآزمایی نیز داشته باشیم. حضور در سر چاه و آشنایی با تجهیزات و نحوه انجام عملیات ولتست دید بسیار خوبی در هنگام تفسیر دادهها به ما میدهد.
۶) مرتبا مقالههای جدیدی که در حوزه چاهآزمایی منتشر میشود را مطالعه کنید تا با مباحث روز دنیا آشنا شوید. با این روش ایدههای خوبی بدست خواهید آورد. برای این کار کافی است مثلا وارد سایت onepetro.org شوید و برای مثال کلیدواژه pressure transient testing را سرچ کنید. البته بازه زمانی را نیز محدود به سه چهار سال اخیر کنید تا جدیدترین مقالات برای شما نمایش داده شوند.
۷) اکیدا پیشنهاد میکنم در تمام مراحل گفته شده، یادگیریها و تجربیات خودتان را در یک دفتر یا در یک فایل Word بنویسید. این کار باعث میشود که دانش و تجربه خودتان را مستند و بعدها به آن رجوع کنید. هرگز از این کار غافل نشوید.
در پایان یادآوری میکنم که ولتست همواره با عدم قطعیتهای زیادی روبروست و هر چاه داستان خودش را دارد! بنابراین هیچگاه از تمرین زیاد و درگیر شدن با دادههای واقعی غافل نشوید.
اگر با مطالعه این مطلب علاقمند به حضور جدی در فضای ولتست ایران شدهاید، به جرات آموزش تفسیر ولتست صادق سلمانی را پیشنهاد میکنم:
آموزش تفسیر ولتست با نرمافزار سفیر (طراحی، عملیات و تفسیر)
در این مجموعه آموزشی، ابتدا تمام مفاهیم درسی را به صورت ویدئویی مرور میکنید، سپس با نحوه انجام عملیات ولتست آشنا میشوید و در نهایت دیتای ولتست چندین چاه ایران را با جدیدترین ورژن نرمافزار سفیر تفسیر خواهید کرد.
